Aan de slag met icebreakers

Start je binnenkort met een nieuw, (digitaal) project? Ga je met collega’s in gesprek over de doelen van dit jaar? Of wil je een nieuw idee een goede start geven? De kans is groot dat je binnenkort een aantal vergaderingen met collega’s plant om met elkaar aan de slag te gaan.

Hoe zorg je in zo’n gesprek dat de juiste punten boven tafel komen? Wat zijn die doelen? Wanneer is het idee echt een succes? Hoe zorg je voor veiligheid, terwijl bijvoorbeeld een digitaal project vaak veel nieuwe skills vraagt van jou en je collega’s? 

Een goed begin is het halve werk. Begin daarom je sessie goed met een icebreaker. We vertellen je alles over het belang van deze werkmethode en geven praktische voorbeelden, waarmee je meteen aan de slag kunt!

Waarom een icebreaker?

De icebreaker is wat ons betreft onmisbaar voor eigenlijk elke vergadering waarin je met elkaar over de inhoud gaat praten, zoals een wekelijks overleg, tussentijdse evaluaties en brainstorms. Of bij de kick-off van een nieuw (digitaal) project. Start deze vergadering altijd met een icebreaker. Omdat de term voortkomt uit het agile framework gebruiken we hier de Engelse naam, maar het is niets meer of minder dan een ijsbreker.

Een icebreaker doet namelijk precies dat – het is een korte oefening of opdracht die het ijs breekt in een groep mensen. Vaak zit er een humoristisch element in of zorgt het (letterlijk) voor beweging in de groep. Welke icebreaker je kiest, hangt af van het doel van je meeting. De inhoud van de oefening of vraag hoeft verder niet per se iets te maken te hebben met het onderwerp dat op tafel ligt. Het is bedoeld om je uit de waan van de dag te halen en je brein te helpen ruimte te maken voor reflectieve of innovatieve denkkracht. Ook kan het zorgen voor een veilige sociale sfeer en het doorbreken van hiërarchie. Reden genoeg om het eens te proberen.

Hoe werkt het?

In dit artikel zetten we drie voorbeelden van icebreakers neer die we graag gebruiken; de teken-, een bewegings- en een kennismakingsopdracht.

De tekenopdracht

Organisaties die met ons samenwerken weten inmiddels: de workshops starten met een creatieve icebreaker, vaak een tekenopdracht. En ja, ook onze interne overleggen starten wij zo. De opdracht is simpel;

• Stap 1:

Formuleer voorafgaand aan de bijeenkomst een vraag. Bijvoorbeeld: met welke verwachting stapte je hier binnen? Of: wat hoop je dat dit project brengt? Of: waar hoop je dat dit team over een jaar staat?

• Stap 2:

Neem een stuk papier (wij gebruiken graag gekleurd papier), een paar stiften en vul eventueel aan met stickers, stempels, etc.

• Stap 3:

Tekenen! Laat iedereen vijf minuten tekenen. Ongetwijfeld roepen een paar mensen dat ze niet kunnen tekenen (wij ook niet), maar dat is niet erg. Geef ze vertrouwen en zeg dat het goed komt. Na wat weerstand gaan de meesten toch gewoon aan de slag en een beetje uit je comfortzone stappen is goed voor de creativiteit. 

• Stap 4:

Laat iedereen haar of zijn tekening delen met de rest van de groep.

Resultaat: je hebt nu binnen vijf minuten zichtbaar gemaakt waar iedereen staat binnen een bepaald vraagstuk. Ongetwijfeld zal er herkenning zijn of zijn er juist verrassende uitkomsten. Je hebt voor een open en innovatieve sfeer gezorgd. Goed bezig, jij!

Kom in beweging

Sta je voor een wat grotere groep mensen die elkaar al een beetje of misschien zelfs al goed kennen en wil je aan de slag met samenwerking? Deze opdracht is altijd leuk om te doen.

• Stap 1: 

Bedenk van te voren een vraag die op iedereen van toepassing is, bijvoorbeeld; hoe ver heb je vanmorgen moeten reizen? Of meer subjectief: wie is er het meest een denker en wie een doener? Wie is het meest analytisch of juist intuïtief, noem het maar op. 

• Stap 2:

Stel de vraag aan de groep en laat de groep samen zichzelf en elkaar rangschikken in een lijn tussen de twee uitersten (die kun je bijvoorbeeld met twee vellen papier op de grond aangeven).

• Stap 3:

Evalueer met de groep: hoe maken andere mensen een totaal andere inschatting, hoe word je zelf ingeschat, van wie kijk je verbaasd op?

Resultaat: het maakt in deze opdracht echt niet uit of je de perfecte vraag hebt gesteld, of de uitkomst klopt, of dat iedereen precies goed staat. Het doel is dat de groep met elkaar in gesprek gaat, naar elkaar kijkt en zich tot elkaar verhoudt. Ook heb je iedereen letterlijk in beweging laten komen, zodat er ruimte is ontstaan voor reflectie of nieuwe ideeën.

Twee waarheden, één leugen

Deze icebreaker is geschikt voor groepen die elkaar al wel óf juist helemaal nog niet kennen. Het helpt een groep voor te bereiden op samenwerking. Door deze manier van werken in te zetten, help je de groep om iets over zichzelf te vertellen en zet je gelijk een ontspannen toon voor de rest van de vergadering.

Bij grotere gezelschappen (bijvoorbeeld boven de 10 personen) is het mogelijk de groep in kleinere groepjes te verdelen.

• Stap 1: 

Vraag de groep om drie dingen over zichzelf te bedenken, waarvan er slechts twee dingen waar zijn.

Een voorbeeld: ik ben goed in public speaking, ik ben in 53 landen geweest, ik ben allergisch voor komkommer.

• Stap 2:

Vraag elke persoon de drie feiten op te noemen. De rest van de groep raadt welke de leugen is. 

• Stap 3:

De leugen wordt onthuld.

Resultaat: je zult zien dat er binnen de groep een lossere en meer ontspannen sfeer ontstaat. Want wie wist van die collega dat ze op hoog niveau heeft gebasketbald, of dat die andere collega elke week 16 sudoku’s maakt? Door iets van jezelf te vertellen wat niemand nog wist, ontstaat er ook een stukje sociale veiligheid en wordt hiërarchie doorbroken.

Hoe kun je het morgen inzetten?

Kijk naar je agenda voor de komende periode. Welke vergaderingen en overleggen staan er gepland en zijn er vergaderingen waar jij in de lead bent? Bijvoorbeeld omdat je het project leidt of omdat je leidinggevende bent. Bij welke vergadering denk je vaak: ‘wat jammer dat er net niet meer uitkomt’?

Ben je in de lead? Mooi, dan kun je direct een icebreaker toepassen. Kijk naar het doel van de vergadering: wat wil je dat er uit komt? Wil je innovatieve denkkracht, kies dan voor tekenen of een andere creatieve invulling. Ga je meer voor samenwerking met een nieuwe groep, kijk dan naar een bewegingsopdracht of opdrachten zoals; twee waarheden, één leugen, of deel jullie superkracht (wat is nou echt jouw superkracht waarvan niemand eigenlijk weet).

Ben je medewerker?  Neem je leidinggevende mee in het idee. Deel dit artikel en zet in de mail waarom je denkt dat dit gaat werken. Wat wil je eruit halen en komt dit doel overeen met de doelen van jouw team, leidinggevende en/of organisatie? Bereid het goed voor en overleg wie de icebreaker leidt. Ben jij dit met support van jouw leidinggevende, of laat je die eer aan degene die de agenda leidt? 

Misschien stuit je in eerste instantie op weerstand, want mensen moeten soms een beetje uit hun comfort zone voor de icebreaker. Maar dat is juist het punt! Benadruk dat je gewoon iets nieuws wilt proberen en dat jullie er in elk geval niks mee kunnen verliezen, hooguit tien minuten. Kom er aan het eind van de vergadering nog eens op terug. De kans is groot dat anderen dan ook een langdurig effect hebben gemerkt van dat ‘losschudden van je brein’ aan het begin.

Goed om te weten

Er zijn binnen deze werkvormen oneindige variabelen mogelijk. Wij kiezen voor de werkvormen die wij zelf hebben zien werken, maar ga gerust zelf op onderzoek uit en vindt de vorm die bij jou past. Je vindt ze via een snelle search op de zoekterm ‘icebreakers’. Of zoek die scrum master, agile coach of product owner in jouw omgeving op (geloof ons: ze zijn er overal, vraag maar eens rond). Dit is ook de reden waarom we in onze artikelen altijd de Engelse benaming gebruiken, dit geeft jou de mogelijkheid om zelf verder op onderzoek uit te gaan.

Binnenkort volgen meer blogs in deze serie, waarin we onder andere kijken naar de brainwriting-methode en liberating structures als TRIZ (Theory of Inventive Problem Solving).

Foto’s: Caecilia Rasch